MADANIYATLARARO MULOQOTDA LISONIY ETIKET VA NUTQIY QOLIPLARNING TARJIMA TRANSFORMATSIYASI (O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARI QIYOSIDA)
Keywords:
madaniyatlararo muloqot, lisoniy etiket, nutqiy qolip, tarjima transformatsiyasi, pragmatik adaptatsiya, lingvokulturologiya, murojaat shakllari.Abstract
Ushbu maqolada madaniyatlararo muloqot jarayonida lisoniy etiket va nutqiy qoliplarning tarjima qilinishi bilan bog‘liq lisoniy va pragmatik muammolar tahlil qilinadi. Tadqiqot obyekti sifatida o‘zbek va ingliz tillaridagi murojaat shakllari, minnatdorchilik, iltimos va tabrik kabi etik formalarning o‘ziga xos xususiyatlari olindi. Maqolada tarjimon nafaqat lisoniy birliklarni, balki har bir xalqning o‘ziga xos dunyoqarashi va ijtimoiy normalarini (madaniy kodlarini) qayta tiklashi zarurligi asoslab berilgan. Tahlillar davomida funksional muvofiqlik, pragmatik adaptatsiya va tavsifiy tarjima kabi transformatsiya usullaridan foydalanish samaradorligi misollar yordamida ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot natijalari tarjimashunoslik, lingvokulturologiya va qiyosiy tilshunoslik sohalari uchun amaliy ahamiyatga ega.
References
1. Salomov G‘. Tarjima nazariyasi asoslari. – Toshkent: "O‘qituvchi", 1983. – 232 b. (O‘zbek tarjimashunosligining asosiy manbasi).
2. Gumboldt V. Izbranniye trudi po yazikoznaniyu. – M.: Progress, 1984. – S. 37. (Til va madaniyat bog‘liqligi haqidagi nazariya).
3. Brown P., Levinson S. Politeness: Some Universals in Language Usage. – Cambridge University Press, 1987. – P. 61-63. (Xalqaro miqyosdagi eng mashhur "Xushmuomalalik nazariyasi").
4. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati. – Toshkent: "O‘qituvchi", 1978. (Nutqiy qoliplar tahlili uchun).
