JAMOAT TRANSPORTIDA XULQ-ATVOR QOIDALARI: RASMIY VA NORASMIY NORMARNING NAMOYON BO‘LISHI
Keywords:
jamoat transporti, xulq-atvor qoidalari, rasmiy normalar, norasmiy normalar, ijtimoiy nazorat, urban madaniyat, normativ tartibga solishAbstract
Ushbu maqolada jamoat transporti muhitida xulq-atvor qoidalari, rasmiy va norasmiy normalarning o‘zaro ta’siri hamda ularning kundalik amaliyotdagi namoyon bo‘lish mexanizmlari tahlil qilinadi. Rasmiy normalar qonun-qoidalar, yo‘riqnomalar va ma’muriy sanktsiyalar orqali belgilansa, norasmiy normalar ijtimoiy odatlar, axloqiy kutishlar, jamoaviy nazorat va madaniy qadriyatlar asosida shakllanadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, transport muhitidagi tartib-intizom nafaqat rasmiy jazo choralari, balki ijtimoiy normativ bosim, o‘z-o‘zini nazorat qilish va kommunikasiya madaniyati orqali ham ta’minlanishi aniqlandi. Maqola shahar transport tizimlarida samarali xulq-atvor boshqaruvi uchun huquqiy va ijtimoiy-psixologik yondashuvlarni uyg‘unlashtirish zarurligini asoslab beradi.
References
[1] O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. “Avtomobil transportida yo‘lovchi tashish qoidalari” to‘g‘risidagi nizom. – Toshkent, 2023. – 24 b.
[2] Durkheim, É. Sotsiologiya va falsafa / Tarj. A. Karimov. – Toshkent: O‘qituvchi, 2018. – 156–172 b.
[3] Parsons, T. Ijtimoiy tizim nazariyasi. – M.: AST Press, 2020. – 89–104 b.
[4] Rahimov, B. Shahar transporti muhitida ijtimoiy tartib va madaniy me’yorlar // Ijtimoiy fanlar sharhi. – 2022. – № 4. – 45–58 b.
[5] O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi. Jamoat transportida xavfsizlik va xulq-atvor monitoringi hisoboti. – Toshkent, 2024. – 32 b.
[6] Kuznetsova, E. Norasmiy normalar va shahar madaniyati dinamikasi // Urbanistik tadqiqotlar jurnali. – 2023. – № 2. – 112–125 b.
