INGLIZ VA O‘ZBEK MAQOLLARIDA MILLIY MADANIYAT AKS ETISHI: LINGVOKULTUROLOGIK VA AKSIOLOGIK TAHLIL
Keywords:
maqol, paremiologiya, milliy madaniyat, ingliz tili, o‘zbek tili, lingvokulturologiya, qadriyat, tarjima, mentalitetAbstract
Maqol xalq xotirasida uzoq yashaydigan ixcham matndir. U oddiy hikmat emas, balki tarixiy tajriba, axloqiy mezon, ijtimoiy tartib va estetik didning zich shaklidir. Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek maqollari milliy madaniyatni ifodalovchi lingvokulturologik birlik sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqotda mehnat, vaqt, oila, jamoa, tabiat, nutq odobi va taqdir konseptlari qiyosiy tekshiriladi. Ingliz maqollarida amaliy natija, shaxsiy mas’uliyat, vaqtni tejash va individual tashabbus kuchli ko‘rinadi. O‘zbek maqollarida esa jamoaviylik, hurmat, sabr, qarindoshlik, mahalla muhiti va axloqiy muvozanat kengroq maydon egallaydi. Har ikki tizimda umuminsonga xos qadriyatlar bor, lekin ular turli obraz va sintaktik shakllar orqali beriladi. Maqola paremiologiya, lingvokulturologiya va tarjimashunoslik nuqtayi nazaridan yozildi.
References
1. Mieder W. Proverbs: A Handbook. Westport, Connecticut; London: Greenwood Press, 2004. 304 p.
2. Taylor A. The Proverb. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1931. 223 p.
3. Norrick N. R. How Proverbs Mean: Semantic Studies in English Proverbs. Berlin; New York: Mouton, 1985. 213 p.
4. Arora S. L. The Perception of Proverbiality // Proverbium. 1984. № 1. P. 1-38.
5. Dundes A. On the Structure of the Proverb // Proverbium. 1975. № 25. P. 961-973.
6. Honeck R. P. A Proverb in Mind: The Cognitive Psychology of Proverbial Wit. Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates, 1997. 309 p.
7. Permyakov G. L. From Saying to Story: Metaphors and Metaphoric Logic. Moscow: Nauka, 1979. 286 p.
8. Speake J. The Oxford Dictionary of Proverbs. Oxford: Oxford University Press, 2015. 416 p.
9. Simpson J., Speake J. The Concise Oxford Dictionary of Proverbs. Oxford: Oxford University Press, 2003. 333 p.
10. Apperson G. L. The Wordsworth Dictionary of Proverbs. Ware: Wordsworth Editions, 2006. 721 p.
11. Wierzbicka A. English: Meaning and Culture. Oxford: Oxford University Press, 2006. 352 p.
12. Kramsch C. Language and Culture. Oxford: Oxford University Press, 1998. 134 p.
13. Sharifian F. Cultural Conceptualisations and Language: Theoretical Framework and Applications. Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 2011. 238 p.
14. Kövecses Z. Metaphor and Culture: Universality and Variation. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. 314 p.
15. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. Chicago; London: University of Chicago Press, 1980. 242 p.
16. Hofstede G., Hofstede G. J., Minkov M. Cultures and Organizations: Software of the Mind. New York: McGraw-Hill, 2010. 561 p.
17. Duranti A. Linguistic Anthropology. Cambridge: Cambridge University Press, 1997. 398 p.
18. Sapir E. Language: An Introduction to the Study of Speech. New York: Harcourt, Brace, 1921. 258 p.
19. O‘zbek xalq maqollari. Tuzuvchilar: T. Mirzayev, A. Musaqulov, B. Sarimsoqov. Toshkent: Sharq, 2005. 512 b.
20. O‘zbek xalq maqollari: ikki jildlik. Toshkent: Fan, 1987-1988. 1-2-jildlar.
21. Imomov K., Mirzayev T., Sarimsoqov B., Safarov O. O‘zbek xalq og‘zaki poetik ijodi. Toshkent: O‘qituvchi, 1990. 240 b.
22. Safarov O. O‘zbek xalq og‘zaki ijodi. Toshkent: Musiqa, 2010. 297 b.
23. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildli. Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006-2008.
24. Sattor M. O‘zbek udumlari. Toshkent: Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2007. 192 b.
25. Yo‘ldashevna M. M. Ingliz va o‘zbek tillarida maqollarning milliy-madaniy va universal xususiyatlari // Ilmiy maqola. 2021. B. 1-6.
26. Asiljonova S. D. Ingliz va o‘zbek tillarida maqollarning milliy-madaniy, universal xususiyatlari va tarjima jarayonidagi muammolar // Central Asian Research Journal. 2022. B. 1-8.
27. Shaymardonova S. O‘zbek va ingliz xalq maqollarida milliy-madaniy xususiyatlar // Kompyuter lingvistikasi va filologiya masalalari. 2023. B. 1-5.
