INGLIZ VA O‘ZBEK MAQOLLARIDA MILLIY MENTALITETNING PAREMIOLOGIK TALQINI: SEMANTIKA, PRAGMATIKA VA TARJIMA
Keywords:
milliy mentalitet, maqol, ingliz maqollari, o‘zbek maqollari, paremiologiya, pragmatika, semantika, tarjima, lingvomadaniyatAbstract
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek maqollari milliy mentalitetni ifodalovchi paremiologik birliklar sifatida tadqiq etiladi. Asosiy e’tibor maqollarning semantik tuzilishi, pragmatik vazifasi va tarjimadagi moslik darajalariga qaratildi. Maqollar xalq dunyoqarashining tayyor qolipi emas, balki tarixiy tajriba va ijtimoiy bahoning ixcham shakli sifatida talqin qilindi. Ingliz maqollarida individual mas’uliyat, ehtiyotkorlik, shaxsiy hudud, vaqt tejamkorligi va natijadorlik ohangi kuchliroq. O‘zbek maqollarida jamoaviylik, oila, ota-ona hurmati, mehmondo‘stlik, sabr, andisha va nutq odobi kengroq semantik maydon yaratadi. Maqola qiyosiy-semantik, lingvokulturologik va tarjimashunoslik metodlariga tayangan holda yozildi.
References
1. Mieder W. Proverbs: A Handbook. Westport, Connecticut; London: Greenwood Press, 2004. 304 p.
2. Taylor A. The Proverb. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1931. 223 p.
3. Norrick N. R. How Proverbs Mean: Semantic Studies in English Proverbs. Berlin; New York: Mouton, 1985. 213 p.
4. Arora S. L. The Perception of Proverbiality // Proverbium. 1984. № 1. P. 1-38.
5. Dundes A. On the Structure of the Proverb // Proverbium. 1975. № 25. P. 961-973.
6. Honeck R. P. A Proverb in Mind: The Cognitive Psychology of Proverbial Wit. Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates, 1997. 309 p.
7. Permyakov G. L. From Saying to Story: Metaphors and Metaphoric Logic. Moscow: Nauka, 1979. 286 p.
8. Speake J. The Oxford Dictionary of Proverbs. Oxford: Oxford University Press, 2015. 416 p.
9. Simpson J., Speake J. The Concise Oxford Dictionary of Proverbs. Oxford: Oxford University Press, 2003. 333 p.
10. Apperson G. L. The Wordsworth Dictionary of Proverbs. Ware: Wordsworth Editions, 2006. 721 p.
11. Wierzbicka A. English: Meaning and Culture. Oxford: Oxford University Press, 2006. 352 p.
12. Kramsch C. Language and Culture. Oxford: Oxford University Press, 1998. 134 p.
13. Sharifian F. Cultural Conceptualisations and Language: Theoretical Framework and Applications. Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 2011. 238 p.
14. Kövecses Z. Metaphor and Culture: Universality and Variation. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. 314 p.
15. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. Chicago; London: University of Chicago Press, 1980. 242 p.
16. Hofstede G., Hofstede G. J., Minkov M. Cultures and Organizations: Software of the Mind. New York: McGraw-Hill, 2010. 561 p.
17. Duranti A. Linguistic Anthropology. Cambridge: Cambridge University Press, 1997. 398 p.
18. Sapir E. Language: An Introduction to the Study of Speech. New York: Harcourt, Brace, 1921. 258 p.
19. O‘zbek xalq maqollari. Tuzuvchilar: T. Mirzayev, A. Musaqulov, B. Sarimsoqov. Toshkent: Sharq, 2005. 512 b.
20. O‘zbek xalq maqollari: ikki jildlik. Toshkent: Fan, 1987-1988. 1-2-jildlar.
21. Imomov K., Mirzayev T., Sarimsoqov B., Safarov O. O‘zbek xalq og‘zaki poetik ijodi. Toshkent: O‘qituvchi, 1990. 240 b.
22. Safarov O. O‘zbek xalq og‘zaki ijodi. Toshkent: Musiqa, 2010. 297 b.
23. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildli. Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006-2008.
24. Sattor M. O‘zbek udumlari. Toshkent: Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2007. 192 b.
25. Yo‘ldashevna M. M. Ingliz va o‘zbek tillarida maqollarning milliy-madaniy va universal xususiyatlari // Ilmiy maqola. 2021. B. 1-6.
26. Asiljonova S. D. Ingliz va o‘zbek tillarida maqollarning milliy-madaniy, universal xususiyatlari va tarjima jarayonidagi muammolar // Central Asian Research Journal. 2022. B. 1-8.
27. Shaymardonova S. O‘zbek va ingliz xalq maqollarida milliy-madaniy xususiyatlar // Kompyuter lingvistikasi va filologiya masalalari. 2023. B. 1-5.





