OMONIMLARNING KOGNITIV MODELLARI: INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARI QIYOSIDA

Authors

  • Bekchanova Go‘zalxon Jahon tillari kafedrasi magistranti Urganch RANCH texnologiya universiteti Author

Keywords:

omonimiya, kognitiv model, mental leksikon, konseptualizatsiya, qiyosiy tilshunoslik, ingliz tili, o‘zbek tili.

Abstract

Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi omonimlarning kognitiv modellari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi omonim birliklarning inson tafakkurida qanday konseptualizatsiya qilinishi, ularning nutqiy idrok va ma’no faollashuvi jarayonlarida qanday kognitiv mexanizmlar ishtirok etishini aniqlashdan iborat. Kognitiv tilshunoslik nazariyalari asosida omonimlarning mental leksikondagi o‘rni, kontekst orqali ma’no tanlanishi hamda tillararo strukturaviy farqlarning kognitiv idrokka ta’siri yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ingliz tilining analitik xususiyati va o‘zbek tilining agglutinativ tuzilishi omonimlarni idrok etish va qayta ishlash jarayonida turli kognitiv modellarni yuzaga keltiradi. Maqola natijalari qiyosiy semantika, tarjima nazariyasi hamda chet tilini o‘qitish amaliyoti uchun muhim ilmiy ahamiyat kasb etadi.

References

1. Lakoff, G. (1987). Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal About the Mind. Chicago: University of Chicago Press. – pp. 23–78.

2. Langacker, R. W. (1987). Foundations of Cognitive Grammar: Theoretical Prerequisites. Stanford: Stanford University Press. – pp. 45–102.

3. Evans, V., & Green, M. (2006). Cognitive Linguistics: An Introduction. Edinburgh: Edinburgh University Press. – pp. 12–65.

4. Fillmore, C. J. (1982). Frame Semantics. Linguistics in the Morning Calm, Seoul: Hanshin. – pp. 111–137.

5. Karimov, A. (2015). Ingliz va o‘zbek tillarida omonimlik fenomeni. Toshkent: Fan. – pp. 56–92.

6. Rashidov, T. (2018). Mental leksikon va til idroki. Toshkent: O‘qituvchi. – pp. 102–140.

7. Navoiy, A. (2009). G‘azallar va lirik she’riy asarlar tahlili [Analysis of Ghazals and Lyric Poetry]. Toshkent: Sharq. – pp. 34–50.

8. Cruse, D. A. (2004). Meaning in Language: An Introduction to Semantics and Pragmatics. Oxford: Oxford University Press. – pp. 88–132.

9. Talibov, S. (2020). Kognitiv semantika va leksik birliklar [Cognitive Semantics and Lexical Units]. Urganch: URTC Publishing. – pp. 21–75.

10. Taylor, J. R. (2002). Cognitive Grammar. Oxford: Oxford University Press. – pp. 15–58.

11. Abdullaeva, M. (2017). Til va tafakkur: psixolingvistik tahlil [Language and Thought: Psycholinguistic Analysis]. Toshkent: Fan. – pp. 67–101.

12. Cruse, D. A. (2011). Lexical Semantics. Cambridge: Cambridge University Press. – pp. 45–99.

Published

2026-05-20