БУХОРО ВИЛОЯТИНИНГ ШЎРЛАШНИГА МОЙИЛ ТУПРОҚЛАРИ ШАРОИТИДА ҒЎЗАНИ ДИСКРЕТ СУҒОРИШ ТЕХНИКАСИ ЭЛЕМЕНТЛАРИНИ АСОСЛАШ
Abstract
Марказий Осиёнинг қурғоқчил иқлими шароитида сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш қишлоқ хўжалигининг энг долзарб муаммоларидан бири бўлиб қолмоқда. Ўзбекистон Республикасида суғориладиган ерларнинг умумий майдони 4,3 млн гектарни ташкил этиб, уларнинг катта қисми шўрланиш ва мелиоратив деградацияга учраган. Хусусан, Бухоро вилоятида ўтлоқи аллювиал, механик таркибига кўра ўрта ва оғир қумоқ тупроқларнинг кенг тарқалиши, сизот сувлари сатҳининг юқорилиги ва уларнинг минерализацияси юқори эканлиги ҳосилдорликни кескин камайтиради.
References
Монографиялар ва дарсликлар:
1. Ҳамидов М.Ҳ., Саратов А.Т., Маъмуров И.Қ. Суғориш мелиорацияси. – Тошкент: Ўзбекистон, 2015. – 320 б.
2. Саратов А.Т. Дискрет суғоришнинг назарий ва амалий асослари. – Тошкент: ТИҚХМ, 2018. – 184 б.
3. Мамбетназаров Б.С. Ўрта Осиёда сув ресурсларидан самарали фойдаланиш. – Тошкент: Фан, 2016. – 248 б.
4. Рашидов Н.Р., Анарбоев И.Т. Ғўзачиликда замонавий агротехнологиялар. – Тошкент: Меҳнат, 2017. – 210 б.
5. Кенжаев С.К. Шўрланган тупроқларда мелиоратив тадбирлар. – Тошкент: Ўқитувчи, 2014. – 196 б.
Диссертациялар ва авторефератлар:
6. Холлиев А.Э. Шўр тупроқлар шароитида ғўза навларининг қимматли белгиларига агроэкологик омилларнинг таъсири (Бухоро воҳаси мисолида): PhD дисс. автореф. – Бухоро: БухДУ, 2022. – 48 б.
7. Дурдиев Н.Ҳ. Бухоро воҳасининг шўрланган тупроқларида ғўзанинг суғориш тартибини ишлаб чиқиш: PhD дисс. автореф. – Тошкент: ТИҚХМ, 2023. – 44 б.
8. Маъмурова Г.Б. Шўрланган тупроқларда томчилатиб суғоришнинг тупроқ туз режимига таъсири: PhD дисс. – Тошкент: ТИҚХМ, 2021. – 132 б.
Илмий мақолалар ва конференция материаллари:
9. Қодиров Т.Қ. ва бошқ. Efficiency of drip irrigation technology of cotton in saline soils of Bukhara oasis // BIO Web of Conferences. – 2024. – Vol. 1138. – P. 02007.
10. Кариев Х. ва бошқ. Бухоро воҳасининг шўрланган тупроқларда ғўзани томчилатиб суғориш усулининг тупроқ туз режимига таъсири // Pedagoglar.org. – 2024. – №11. – Б. 45–52.
11. Matyakubov B.Sh., Khamidov A.M. Water-Saving Efficiency and Yield Response of Cotton under Drip Irrigation Technology // BIO Web of Conferences. – 2024. – Vol. 5. – P. 05003.
12. Ibragimov M.N. et al. Water use efficiency of irrigated cotton in Uzbekistan under drip and furrow irrigation // Agricultural Water Management. – 2007. – Vol. 90. – P. 112–120.
13. Бухоро воҳасининг қийин мелиорацияланадиган тупроқлар шароитида ғўзани турли суғориш усулларининг тупроқ сув ўтказувчанлигига таъсири // Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlar. – 2024.
14. Қийин мелиорацияланадиган ерларда ғўзани турли суғориш усулларининг сизот сувлари сатҳи ва минерализациясига таъсири // Tadqiqotlar.uz. – 2024.
15. Достов Ж. Efficiency of Drip Irrigation for Soybean Varieties under Saline Meadow-Alluvial Soil Conditions of Bukhara Region. – Бухоро: ТИҚХМ Бухоро филиали, 2024. – 28–34 б.
Меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар:
16. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикасида сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш ва сув хўжалиги соҳасини ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2022 йил 28 январдаги ПФ-60-сон Фармони.
17. Ирригация ва мелиорация тармоғида сув тежамкор технологияларни жорий этиш бўйича услубий қўлланма. – Тошкент: Сув хўжалиги вазирлиги, 2020. – 86 б.
