SHAXS RIVOJIDA O‘QITISH JARAYONINING TA’LIMIY VA TARBIYAVIY TA’SIRINI ILMIY TAHLIL ETISH
Keywords:
shaxs rivoji, ta’limiy ta’sir, tarbiyaviy ta’sir, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim, individuallashtirish, o‘z-o‘zini tarbiyalash, kreativlik, axloqiy-irodaviy sifatlar, ta’lim metodlari, pedagogik texnologiyalar.Abstract
Ushbu maqolada shaxs rivojida o‘qitish jarayonining ta’limiy va tarbiyaviy ta’siri kompleks ilmiy tahlil qilingan. Zamonaviy ta’lim paradigmasi o‘zgarishi sharoitida o‘qitish jarayoni nafaqat bilim, ko‘nikma va malakalarni shakllantirish, balki shaxsning ijodiy, ma’naviy-axloqiy va ijtimoiy sifatlarini rivojlantirish vazifasini ham o‘z oldiga qo‘ymoqda. Tadqiqotda shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim, individuallashtirish va o‘z-o‘zini tarbiyalash fenomenlari nazariy-metodologik jihatdan tahlil qilingan. 2025-2026-o‘quv yilida Urganch shahridagi uchta umumta’lim maktabining 9-11-sinf o‘quvchilari va ularning o‘qituvchilari ishtirokida o‘tkazilgan empirik tadqiqot natijalari taqdim etilgan. Tadqiqotda o‘qitish jarayonining ta’limiy va tarbiyaviy ta’sirini baholash uchun maxsus ishlab chiqilgan metodika, shuningdek, J.Gilford va E.Torrens kreativlik testlari, shaxsning axloqiy-irodaviy sifatlarini o‘rganish anketalari qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, o‘qitish jarayonining ta’limiy va tarbiyaviy komponentlari o‘zaro chambarchas bog‘liq bo‘lib, ularning uyg‘unligi shaxs rivojining muhim omili hisoblanadi. Shuningdek, an’anaviy va innovatsion yondashuvlar qo‘llaniladigan sinflarda o‘quvchilarning bilish faolligi, kreativligi va axloqiy-irodaviy sifatlari ko‘rsatkichlari o‘rtasida statistik ahamiyatga ega farqlar aniqlandi. Maqolada olingan natijalar asosida o‘qitish jarayonining shaxs rivojiga ta’sirini kuchaytirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. – Toshkent: O‘zbekiston, 2017. – 488 b.
2. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2021. – 464 b.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son Farmoni. // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 09.10.2019 y.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi “O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6108-son Farmoni. // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 07.11.2020 y.
5. Abduraxmonov D.A. Bo‘lajak pedagoglarning kreativ kompetensiyasini rivojlantirishning pedagogik mexanizmlari // Pedagogik mahorat. – Buxoro, 2024. – №1. – B. 124-129.
6. Azizzo‘jaeva N.N. Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat. – Toshkent: TDPU, 2023. – 274 b.
7. Artyuxova I.S. O‘spirinlarni o‘z-o‘zini tarbiyalashga undash muammolari // Psixologiya va pedagogika. – Toshkent, 2005. – №2. – B. 45-49.
8. Vigotskiy L.S. Psixologiya. – Moskva: Eksmo-Press, 2000. – 1008 s. (Rus tilida)
9. Davidov V.V. Rivojlantiruvchi ta’lim nazariyasi. – Moskva: INTOR, 1996. – 544 s. (Rus tilida)
10. Fattoyeva O.N. Ta’lim-tarbiyadagi individual yondashuvning shaxs psixologik xususiyatlariga ta’siri // Academic research in educational sciences. – 2023. – №4. – B. 89-95.
11. Xutorskoy A.V. Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim paradigmasi // Pedagogika. – Moskva, 2003. – №7. – S. 14-21. (Rus tilida)
12. Xasanboeva O.U. va boshqalar. Pedagogika tarixi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. – 524 b.
13. Xodjaev B.X., Choriyev A. Umumiy pedagogika. – Toshkent: Sano-standart, 2021. – 468 b.
14. Ibragimov X.I., Abdullayeva Sh.A. Pedagogika nazariyasi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2018. – 288 b.
15. Inomova M.O. Oila pedagogikasi. – Toshkent: TDPU, 2021. – 342 b.
16. Karimova V.M. Ijtimoiy psixologiya. – Toshkent: Fan, 2022. – 312 b.
17. Leontev A.N. Faoliyat. Ong. Shaxs. – Moskva: Smisl, 2005. – 352 s. (Rus tilida)
18. Muslimov N.A. va boshqalar. Pedagogik kompetentlik va kreativlik. – Toshkent: Sanostandart, 2020. – 328 b.
19. Nishonova Z.T. Psixologik xizmat. – Toshkent: Fan, 2021. – 294 b.
20. Rubinshteyn S.L. Umumiy psixologiya asoslari. – Sankt-Peterburg: Piter, 2002. – 720 s. (Rus tilida)
