UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA JISMONIY TARBIYA FANINI O‘QITISHDA O‘QUV MATERIALLARI SAMARADORLIGINI MONITORING QILISHNING ZAMONAVIY MEXANIZMLARI

Authors

  • Ubaydullayev Raximjon Murodilovich Farg‘ona davlat universiteti Jismoniy madaniyat fakulteti dekani, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent v.v.b., E-mail: [email protected] Tel: +998 91 660-66-61 Author

Keywords:

umumta’lim maktabi, jismoniy tarbiya, o‘quv materiallari, ta’lim sifati, monitoring, pedagogik monitoring, kompetensiyaviy yondashuv, didaktik ta’minot, baholash mezonlari, pedagogik diagnostika, raqamli pedagogika, elektron ta’lim resurslari, ta’lim analitikasi, sun’iy intellekt, innovatsion ta’lim texnologiyalari, o‘quv jarayoni samaradorligi.

Abstract

Mazkur maqolada umumta’lim maktablarida jismoniy tarbiya fanini o‘qitishda foydalanilayotgan o‘quv materiallari samaradorligini monitoring qilishning zamonaviy mexanizmlari ilmiy-nazariy va metodik jihatdan tadqiq etilgan. Tadqiqotning maqsadi jismoniy tarbiya fani o‘quv materiallarining didaktik, metodik, texnologik va natijaviy samaradorligini kompleks baholashga xizmat qiluvchi monitoring tizimini ilmiy asoslash hamda uning ta’lim sifatini boshqarishdagi ahamiyatini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda tizimli, kompetensiyaviy, shaxsga yo‘naltirilgan va raqamli pedagogika yondashuvlari asosida ilmiy adabiyotlar tahlili, pedagogik kuzatish, monitoring, ekspert baholash, qiyosiy tahlil, pedagogik diagnostika hamda statistik tahlil metodlaridan foydalanildi. Tadqiqot natijasida jismoniy tarbiya fanida o‘quv materiallari samaradorligini baholashning didaktik, metodik, texnologik va natijaviy komponentlarni qamrab oluvchi integrallashgan monitoring modeli ishlab chiqildi. Shuningdek, monitoring indikatorlari tizimi, baholash mezonlari hamda raqamli monitoring algoritmi taklif etildi. Tadqiqot natijalari monitoringning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish o‘quv materiallari sifatini muntazam takomillashtirish, pedagogik qarorlarni dalillarga asoslangan holda qabul qilish, ta’lim jarayonini optimallashtirish hamda o‘quvchilarning jismoniy va tayanch kompetensiyalarini samarali rivojlantirish imkonini berishini ko‘rsatdi. Taklif etilgan ilmiy-metodik yondashuv umumta’lim maktablarida jismoniy tarbiya fanining o‘quv-metodik ta’minotini modernizatsiya qilish, ta’lim sifatini uzluksiz monitoring qilish va pedagogik boshqaruv samaradorligini oshirishga xizmat qiluvchi innovatsion model sifatida tavsiya etiladi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasining "Ta’lim to‘g‘risida"gi Qonuni. – O‘RQ-637-son, 23-sentabr 2020.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining "O‘zbekiston – 2030" strategiyasi to‘g‘risidagi Farmoni. – PF–158-son, 11-sentabr 2023.

3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining umumiy o‘rta ta’limning Davlat ta’lim standartlarini tasdiqlashga oid amaldagi qarorlari.

4. UNESCO. (2015). Quality Physical Education (QPE): Guidelines for Policy Makers. Paris: UNESCO.

5. UNESCO. (2024). Global Education Monitoring Report 2024: Leadership in Education. Paris: UNESCO.

6. OECD. (2023). PISA 2022 Results (Volume I): The State of Learning and Equity in Education. Paris: OECD Publishing.

7. OECD. (2021). OECD Future of Education and Skills 2030. Paris: OECD Publishing.

8. Stufflebeam, D. L., & Zhang, G. (2017). The CIPP Evaluation Model: How to Evaluate for Improvement and Accountability. New York: Guilford Press.

9. Hattie, J. (2023). Visible Learning: The Sequel. London: Routledge.

10. Darling-Hammond, L., Flook, L., Cook-Harvey, C., Barron, B., & Osher, D. (2020). Implications for educational practice of the science of learning and development. Applied Developmental Science, 24(2), 97–140.

11. Fullan, M. (2020). Leading in a Culture of Change. San Francisco: Jossey-Bass.

12. Bates, A. W. (2022). Teaching in a Digital Age: Guidelines for Designing Teaching and Learning (3rd ed.). Vancouver: Tony Bates Associates.

13. Redecker, C. (2017). European Framework for the Digital Competence of Educators (DigCompEdu). Luxembourg: Publications Office of the European Union.

14. SHAPE America. (2024). National Standards and Grade-Level Outcomes for K–12 Physical Education. Reston, VA: SHAPE America.

15. Kirk, D. (2019). Precarity, Critical Pedagogy and Physical Education. London: Routledge.

16. Bailey, R., Armour, K., Kirk, D., Jess, M., Pickup, I., Sandford, R., & BERA Physical Education and Sport Pedagogy Special Interest Group. (2019). The educational benefits claimed for physical education and school sport: An academic review. Research Papers in Education, 34(1), 1–27.

17. Casey, A., Goodyear, V. A., & Armour, K. M. (2021). Digital Technologies and Learning in Physical Education: Pedagogical Cases. London: Routledge.

18. Goodyear, V. A., & Armour, K. M. (2021). Young people, social media and health. London: Routledge.

19. Marzano, R. J. (2018). The New Art and Science of Teaching. Bloomington, IN: Solution Tree Press.

20. Siemens, G. (2022). Learning Analytics and Educational Data Science: Emerging Perspectives for Education. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 19(1), 1–18.

21. Ibragimov, X. I., Yo‘ldoshev, U. Y., va boshqalar. (2021). Pedagogika nazariyasi. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi.

22. Muslimov, N. A., Usmonboyeva, M. H., Sayfurov, D. M., & To‘rayev, A. B. (2022). Innovatsion ta’lim texnologiyalari. Toshkent.

23. Ishmuhamedov, R. J., va boshqalar. (2020). Pedagogik texnologiyalar. Toshkent: Fan va texnologiya.

24. Egamberdiyev, O. A. (2023). Jismoniy tarbiya darslarida kompetensiyaviy yondashuv asosida o‘qitishning pedagogik asoslari. Xalq ta’limi, 5, 112–120.

25. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi. (2024). Umumiy o‘rta ta’limning jismoniy tarbiya fani o‘quv dasturi. Toshkent.

Published

2026-07-16 — Updated on 2026-07-16

Versions