BITIRUVCHI SINF O'QUVCHILARIDA INGLIZ TILIDA GAPIRISH KOMPETENSIYALARINI SUN'IY INTELLEKT YORDAMIDA RIVOJLANTIRISH

Authors

  • Otajonova Barno FARG’ONA “TEMURBEKLAR MAKTABI” HARBIY AKADEMIK LITSEYI BOSH O ‘QITUVCHISI Author

Keywords:

sun'iy intellekt, gapirish kompetensiyasi, og'zaki nutq, bitiruvchi sinf, o'zaro muloqot gipotezasi, tushunarli output gipotezasi, kommunikativ kompetensiya, nutqni tanish texnologiyasi, adaptiv o'qitish.

Abstract

Ushbu maqolada bitiruvchi sinf (11-sinf) o'quvchilarida ingliz tilida gapirish kompetensiyasini sun'iy intellekt (SI) texnologiyalari yordamida rivojlantirishning ilmiy-nazariy asoslari, amaliy imkoniyatlari va cheklovlari kompleks tarzda tahlil qilingan. Tadqiqotning nazariy negizini M. Longning o'zaro muloqot gipotezasi (Interaction Hypothesis), M. Swainning "tushunarli output" gipotezasi (Comprehensible Output Hypothesis) hamda kommunikativ kompetensiya nazariyasi (Canale va Swain) tashkil etadi. Tadqiqot pedagogik eksperiment, so'rovnoma va statistik tahlil metodlari asosida olib borilgan bo'lib, unda bitiruvchi sinf o'quvchilaridan iborat tajriba va nazorat guruhlarining og'zaki nutq ko'rsatkichlari — talaffuz, ravonlik va uyg'unlik, leksik resurs, grammatik to'g'rilik hamda interaktiv muloqot ko'nikmalari xalqaro nutq baholash mezonlari (IELTS Speaking band descriptors) asosida qiyoslangan. Natijalar tajriba guruhida barcha ko'rsatkichlar bo'yicha statistik jihatdan ishonchli (p<0,05) o'sish kuzatilganini, ayniqsa ravonlik va talaffuz ko'rsatkichlarida eng yuqori ta'sir kattaligi qayd etilganini ko'rsatdi. Maqola yakunida sun'iy intellekt texnologiyalarini bitiruvchi sinf o'quvchilarida og'zaki nutq ko'nikmalarini rivojlantirish maqsadida o'quv jarayoniga ilmiy asoslangan tarzda integratsiya qilish bo'yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.

References

1. Long M.H. Native speaker/non-native speaker conversation and the negotiation of comprehensible input // Applied Linguistics, 1983. - Vol. 4, No. 2. - P. 126-141.

2. Swain M. Communicative competence: Some roles of comprehensible input and comprehensible output in its development // Input in Second Language Acquisition- Rowley, MA: Newbury House, 1985. - P. 235–253.

3. Canale M., Swain M. Theoretical bases of communicative approaches to second language teaching and testing // Applied Linguistics, 1980. - Vol. 1, No. 1. - P. 1–47.

4. Krashen S.D. Principles and Practice in Second Language Acquisition. — Oxford: Pergamon Press, 1982.

5. Field J. Listening in the Language Classroom. - Cambridge: Cambridge University Press, 2008.

6. Golonka E.M., Bowles A.R., Frank V.M., Richardson D.L., Freynik S. Technologies for foreign language learning: a review of technology types and their effectiveness // Computer Assisted Language Learning, 2014. - Vol. 27, No. 1. - P. 70–105.

7. Godwin-Jones R. Emerging technologies: Chatbots in language learning // Language Learning & Technology, 2022. - Vol. 26, No. 2. - P. 1–14.

8. IELTS. IELTS Speaking Band Descriptors (public version). - Cambridge Assessment English, British Council, IDP: IELTS Australia.

9. Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEFR). - Cambridge: Cambridge University Press, 2020.

10. Chen X., Xie H., Zou D., Hwang G.-J. Application and theory gaps during the rise of Artificial Intelligence in Education // Computers and Education: Artificial Intelligence, 2020. - Vol. 1.

11. Mishra P., Koehler M.J. Technological Pedagogical Content Knowledge: A framework for teacher knowledge // Teachers College Record, 2006. - Vol. 108, No. 6. - P. 1017–1054.

12. Karimova N.T. Zamonaviy axborot texnologiyalari asosida chet tillarini o'qitish metodikasi- Toshkent: Fan, 2023.

Published

2026-09-28