INSON RUHIYATINI IFODALOVCHI BIRLIKLARNING MILLIY-MADANIY XUSUSIYATLARI
Keywords:
inson ruhiyati, til birliklari, milliy-madaniy xususiyatlar, lingvomadaniyat, hissiy holat, emotsional-ekspressivlik, frazeologik birliklar, leksik-semantik tahlil, mentalitet, milliy tafakkur, psixolingvistika, kognitiv tilshunoslik, qiyosiy tahlil, madaniy qadriyatlar.Abstract
Mazkur ilmiy tadqiqot inson ruhiyatini ifodalovchi til birliklarining milliy-madaniy xususiyatlarini chuqur va har tomonlama o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda insonning ichki kechinmalari, hissiy holatlari, ruhiy jarayonlari va psixologik holatini ifodalovchi leksik birliklar, frazeologizmlar, metaforalar hamda maqol va matallarning til tizimidagi o‘rni va semantik xususiyatlari tahlil qilinadi. Ushbu birliklarning shakllanishi va rivojlanishida xalqning tarixiy taraqqiyoti, an’ana va urf-odatlari, diniy e’tiqodlari, milliy tafakkuri hamda madaniy qadriyatlarining ta’siri alohida e’tiborga olinadi. Jarayonida til va madaniyatning uzviy bog‘liqligi, inson ruhiyati bilan bog‘liq tushunchalarning milliy dunyoqarash asosida til vositasida ifodalanishi yoritib beriladi. Inson ruhiyatini ifodalovchi birliklarning emotsional-ekspressiv bo‘yoqlari, baholovchanlik xususiyatlari hamda ramziy ma’nolari lingvomadaniy va psixolingvistik yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, ushbu birliklarning turli tillarda ifodalanishidagi umumiylik va farqli jihatlar qiyosiy-tavsifiy metodlar orqali aniqlanadi. Tadqiqot natijalari inson ruhiyatining til orqali milliy-madaniy talqinini ochib berishga xizmat qiladi hamda lingvokulturologiya, kognitiv tilshunoslik, psixolingvistika va tarjima nazariyasi kabi sohalarning rivojiga muhim ilmiy-amaliy hissa qo‘shadi.
References
1. Саидова Н. (2015). Лингвокогнитивные аспекты семантики эмоциональных концептов в узбекском языке. Тошкент: Фан. (sahifa 45-52)
2. Ҳайдаров У. (2018). Инсон руҳиятини ифодаловчи лексиканинг семантик хусусиятлари. Тошкент: Фан ва технология. (sahifa 78-85)
3. Karimova S. (2020). Cognitive Analysis of Emotional Vocabulary in Uzbek. Tashkent: Science Press. (p. 112-118)
4. Muratkhodjaeva F. H., Yuldasheva N. E., va boshqalar. Conversation in English Uzbek Languages and its Cognitive Features as a Linguistic — ingliz va o‘zbek tillaridagi nutq va kognitiv xususiyatlar tahlili (2024)
5. Xotamovna, M. F. (2025). INSON RUHIYATI FENOMENOLOGIYASI VA UNI IFODA ETISHNING LISONIY VOSITALARI. IMRAS, 8(5), 4-9.
6. Yo‘ldosheva, F. N., & Muratxodjayeva, F. X. (2025). KOGNITIV MOSLASHUV VA PSIXOLINGVISTIK JARAYONLAR. Continuing education: international experience, innovation, and transformation, 1(6), 66-71.
7. Муратходжаева, Ф. Х. (2019). Иностранные языки и перевод. NovaInfo. Ru, (110), 52-53.
8. Azatbayevna, R. M., & Muratxodjayeva, F. X. (2025). O ‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDAGI REALIYALARNI TARJIMADA IZCHIL UZATISH: PRAGMATIK VA SEMANTIK YONDASHUVLAR ASOSIDA TAHLIL. Introduction of new innovative technologies in education of pedagogy and psychology, 2(4), 48-52.
9. Muratkhodjaeva, F. H. (2025). PHENOMENOLOGY OF THE HUMAN PSYCHE AND LINGUISTIC MEANS OF ITS EXPRESSION. IMRAS, 8(4), 151-156.
