TURLI INTENSIVLIKDAGI SPORT FAOLIYATLARIDA ENERGIYA TA’MINOTI TIZIMLARINING BIOENERGETIK O‘ZGARISHLARI VA ULARNING METABOLIK KO‘RSATKICHLARI ASOSIDA TAHLILI

Authors

  • Shaxbazova Gulrux Orifjon qizi Farg‘ona davlat universiteti, Jismoniy tarbiya va sport o‘yinlarini o‘qitish metodikasi kafedrasi o‘qituvchisi, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), Author

Keywords:

Sport faoliyati, energiya ta’minoti, fosfogen tizimi, glikolitik tizim, aerob tizim, ATF, chidamlilik, intensivlik, mushak faoliyati, sport fiziologiyasi.

Abstract

Mazkur maqolada sport faoliyatida energiya ta’minotining uch asosiy tizimi – fosfogen, glikolitik va aerob yo‘llar – taqqoslab tahlil qilingan. Turli sport turlarida (sprint, marafon, og‘ir atletika, futbol, gimnastika, velosport, suzish) mashq davomiyligi va intensivligiga qarab energiya ishlab chiqarishning ustuvor tizimlari aniqlanadi. Mushak faoliyati, yurak-qon tomir hamda nafas olish tizimlarining moslashuv mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, sportchilar tayyorgarligida energiya ishlab chiqarish manbalari va ularning fiziologik asoslarini hisobga olishning ilmiy va amaliy ahamiyati asoslab beriladi.

References

1. McArdle, W.D., Katch, F.I., & Katch, V.L. Exercise Physiology: Nutrition, Energy, and Human Performance. 8th ed. Lippincott Williams & Wilkins, 2015.

2. Brooks, G.A., Fahey, T.D., & Baldwin, K.M. Exercise Physiology: Human Bioenergetics and Its Applications. 4th ed. McGraw-Hill, 2005.

3. Wilmore, J.H., & Costill, D.L. Physiology of Sport and Exercise. 7th ed. Human Kinetics, 2019.

4. Powers, S.K., & Howley, E.T. Exercise Physiology: Theory and Application to Fitness and Performance. McGraw-Hill, 2018.

5. Глушенко, А.В. Физиология спорта. Москва: Флинта, 2017.

6. Каримов У., Рахимов Ж. Sport fiziologiyasi. Toshkent: O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti nashriyoti, 2019.

7. Shaxbazova g.o. Jismoniy madaniyat nazariyasi va metodikasi. Farg‘ona: Classik, 2022.

8. Zatsiorsky, V.M., & Kraemer, W.J. Science and Practice of Strength Training. Human Kinetics, 2006.

9. Bompa, T.O., & Buzzichelli, C. Periodization: Theory and Methodology of Training. 6th ed. Human Kinetics, 2018.

10. Kenney, W.L., Wilmore, J.H., & Costill, D.L. Physiology of Sport and Exercise. 5th ed. Human Kinetics, 2012.

Published

2025-11-01