MOLIYAVIY IJARA OPERATSIYALARINING BUXGALTERIYA HISOBINI TAKOMILLASHTIRISHNING NAZARIY VA USLUBIY JIHATLARI
Keywords:
moliyaviy ijara, ijara operatsiyalarining buxgalteriya hisobi, IFRS 16, foydalanish huquqi aktivi, ijara majburiyati, moliyaviy hisobotlar shaffofligi, buxgalteriya hisobi metodologiyasi, moliyaviy hisobotlar.Abstract
Mazkur tadqiqot zamonaviy buxgalteriya hisobi standartlari sharoitida moliyaviy ijara operatsiyalari buxgalteriya hisobini takomillashtirishning nazariy va uslubiy jihatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Moliyaviy ijara korxonalarga katta boshlang‘ich investitsiyalarsiz uzoq muddatli aktivlarni jalb etish imkonini beruvchi muhim moliyalashtirish mexanizmi hisoblanadi. Tadqiqotda moliyaviy hisobotlarda foydalanish huquqi aktivi hamda ijara majburiyatlarini tan olishni nazarda tutuvchi IFRS 16 standartining ta’siri tahlil qilinadi, bu esa moliyaviy hisobotlarning shaffofligi va taqqoslanishini oshiradi. Tadqiqot jarayonida ijara operatsiyalarining buxgalteriya hisobi amaliyotini baholash uchun tahliliy va taqqoslash usullaridan foydalanildi. Natijalar ijara majburiyatlarini kapitalizatsiya qilish aktivlar, majburiyatlar, moliyaviy leverage ko‘rsatkichlari hamda EBITDA kabi asosiy moliyaviy ko‘rsatkichlarga ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatdi. Umuman olganda, buxgalteriya hisobining uslubiy yondashuvlarini takomillashtirish moliyaviy hisobotlarning ishonchliligini oshirishga hamda samarali boshqaruv qarorlarini qabul qilishni qo‘llab-quvvatlashga xizmat qiladi.
References
1.Alshurafat, H., Abu Sbaih, Y., Al-Hazaima, H., & Alhusban, A. (2023). The impact of IFRS 16 “Leases” on the financial performance of Jordanian industrial companies. Environmental Science and Pollution Research. https://www.researchgate.net/publication/361970003_The_Impact_of_IFRS_16_Leases_on_the_Financial_Performance_on_Jordanian_Industrial_Companies
2.Białek-Jaworska, A. (2022). Does IFRS 16 affect the key financial ratios of listed companies? International Journal of Management and Economics, 58(3), 299–315. https://ideas.repec.org/a/vrs/ijomae/v58y2022i3p299-315n4.html
3.Indraprasit, C. (2024). Impacts of TFRS 16 adoption on the value relevance of accounting information: Evidence from the Stock Exchange of Thailand. Rajapark Journal. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RJPJ/article/view/270681
4.Kljajić, M., and Mizdraković, V. (2024). Investigating the impact of IFRS 16 adoption in Serbian hotel industry. The European Journal of Applied Economics. Vol. 21 No. 1. https://aseestant.ceon.rs/index.php/sjas/article/view/49180
5.Khalil, J. A., & Yaqoob, F. A. (2023). Adopting IFRS 16 in Iraqi insurance companies and its impact on financial statements: a comporative study. Migration Letters, 20(S5), 452–472.
6.https://migrationletters.com/index.php/ml/article/download/4024/2763/12262
7.Lopes, A. I. (2025). The impact of IFRS 16 on lessees’ financial information: a single-industry study. Advances in Accounting. Volume 68, June 2025, 100803. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0882611024000749
8.Rompotis, G., & Balios, D. (2023). The impact of IFRS 16 on the financial statements of Greek listed companies. Journal of Accounting and Management Information Systems. Vol. 22, Iss.3, pp. 375-407.
9.https://www.econstor.eu/bitstream/10419/310865/1/22_3_01.pdf
10.Van Wyk, M., & Enslin, Y. (2025). The impact of IFRS 16 adoption on financial statements of listed South African mining companies. Cogent Business & Management. Volume 12, 2025 - Issue 1.
11.https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23311975.2025.2450096
12.Negkakis, I. C., et al. (2025). How capital leases affect firm performance: Evidence from the shipping industry. Journal of Risk and Financial Management. Volume 18, Issue 7. https://www.mdpi.com/1911-8074/18/7/371
13.Dai, Y., and Mou, F. (2024). Analysis of lease accounting treatment under ASC 842 and IFRS 16: a case study of Auto Inc. and Trans-Atlantic Inc. contracts. Frontiers in Business, Economics and Management. Vol.17, No.1.
14.https://drpress.org/ojs/index.php/fbem/article/view/26659





