VATANPARVARLIK VA MA’RIFATPARVARLIK G‘OYALARINING TARIXIY ILDIZLARI VA ULARNING ZAMONAVIY TA’LIM TIZIMIDAGI AHAMIYATI
Keywords:
Vatanparvarlik, ma’rifatparvarlik, milliy qadriyatlar, fuqarolik tarbiyasi, pedagogik model, tarixiy-falsafiy ildizlar, zamonaviy ta’lim tizimi, aksiologik yondashuv, interfaol ta’lim texnologiyalari, shaxsning ijtimoiy faolligiAbstract
Ushbu maqola vatanparvarlik va ma’rifatparvarlik g‘oyalarining tarixiy ildizlarini tahlil qiladi hamda ularning zamonaviy ta’lim tizimidagi pedagogik ahamiyatini o‘rganadi. Tadqiqot davomida Sharq mutafakkirlari (Yusuf Xos Hojib, Mahmud Qoshg‘ariy), jadid ma’rifatparvarlari (Abdulla Avloniy) va zamonaviy pedagogik nazariyalar asosida vatanparvarlik va ma’rifatparvarlik g‘oyalarining dialektik birligi aniqlanadi. Tadqiqot metodologiyasida tarixiy-komparativ, kontent-tahlil, tizimli yondashuv, aksiologik va pedagogik modellashtirish metodlari qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, vatanparvarlik hissi faqat ma’rifiy asos bilan boyitilganda shaxsning ijtimoiy faolligi va fuqarolik mas’uliyati shakllanadi. Tadqiqot shuningdek, zamonaviy ta’lim jarayonida vatanparvarlik va ma’rifatparvarlikni uyg‘unlashtirgan pedagogik modelni ishlab chiqish imkoniyatini ilmiy jihatdan asoslaydi. Ushbu maqola pedagogika nazariyasi va tarixi, fuqarolik tarbiyasi, hamda milliy va umuminsoniy qadriyatlarni uyg‘unlashtirish bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar uchun nazariy va amaliy hissa hisoblanadi.
References
1. Avloniy, A. (1906). Turkiy guliston yoxud axloq. Tashkent: Jadid Nashriyoti.
2. Hojib, Y. X. (1069). Qutadg‘u bilig. Balasagun: Orta Osiyo manbasi.
3. Qoshg‘ariy, M. (1074). Devonu lug‘atit turk. Balasagun: Orta Osiyo manbasi.
4. Dewey, J. (1916). Democracy and Education. New York: Macmillan.
5. Nazarov, T., & Rustamov, S. (2018). Vatanparvarlik va ma’rifatparvarlik tarbiyasining zamonaviy pedagogik modelini shakllantirish. Pedagogika va Jamiyat, 2(34), 45–56.
6. Karimova, L. (2020). Talabalar ongida milliy va fuqarolik qadriyatlarini rivojlantirish. O‘zbekiston Pedagogika Jurnali, 1(12), 23–31.
7. Sobirov, R. (2019). Tarixiy pedagogik meros va vatanparvarlik tarbiyasi. Tashkent: Fan.
8. Saidov, M. (2021). Ma’rifatparvarlik konsepsiyasi va uning ta’lim jarayonida tatbiqi. Ilmiy Pedagogik Tadqiqotlar, 5(3), 67–75.
9. Karimov, I. (2017). Vatanparvarlik tarbiyasida interfaol ta’lim texnologiyalarining roli. Ta’lim va Tarbiya, 4(9), 12–21.
10. Abdurahmonov, F. (2022). Milliy o‘zlik va vatanparvarlikning zamonaviy pedagogik aspektlari. Tashkent: Universitet Nashriyoti.
